Instytut Pamięci Narodowej w Bydgoszczy

W książce opisano zbrodnie niemieckie z jesieni 1939 r. na Pomorzu i Kujawach. Omówiono w niej przyczyny, przebieg, rozmiary i skutki zbrodni pomorskiej 1939, czyli eksterminacji polskiej ludności cywilnej, osób chorych psychicznie oraz pomorskich Żydów.

Z recenzji dr. hab. Grzegorza Berendta, prof. Uniwersytetu Gdańskiego: „Dzieło dotyczy zagadnienia niezwykle ważnego – przyczyn, przebiegu i bilansu eksterminacji tysięcy ludzi na terenie Pomorza Nadwiślańskiego i Kujaw w okresie pierwszych miesięcy niemieckiej okupacji tych obszarów w latach 1939–1940. Dziś sumę zbrodni popełnionych we wskazanym czasie i na omawianym terenie nazywamy Zbrodnią Pomorską Termin ten zadomawia się w społecznej świadomości […] Od dawna wiemy, że intensywność akcji ludobójczej na Pomorzu Nadwiślańskim i Kujawach przekroczyła swoją skalą działania przeprowadzone przez niemieckich narodowych socjalistów w innych regionach okupowanej Polski w początkowym okresie wojny. Historycy wprawdzie stawiali pytanie, dlaczego tak się stało, formułując różne hipotezy, ale podstawowa część treści ich publikacji była opisem przebiegu operacji eksterminacyjnych, w minimalnym stopniu oddając drogę dojścia zbrodniarzy do punktu ich działań w Polsce. Tomasz Ceran przełamał ten schemat, jednocześnie nie zapominając o opisie zbrodni, ofiar i sprawców […] Praca przedstawiona do oceny jest bardzo wartościowym dziełem, niezwykle erudycyjnym i przemyślanym”.

Z recenzji  dr. hab. Przemysława Olstowskiego z Instytutu Historii PAN: „Przeprowadzona w tej pracy wieloaspektowa analiza zbrodni pomorskiej jak zjawiska ukazuje jej wyjątkowość w skali okupowanych ziem polskich i dotyczy to obu okupacji. W wymiarze skali zbrodniczych działań, eksterminacyjnych zamiarów wobec żywiołu polskiego oraz metod zabijania nie miała sobie równych na tle ziem polskich wcielonych do Rzeszy, Generalnego Gubernatorstwa oraz ziem wschodnich. Tymczasem wciąż pozostaje zbrodnią mało znaną w Polsce, o Europie nawet nie wspominając. Dlatego analiza tej zbrodni trwająca przez kilka jesiennych miesięcy 1939 r. poczynać od kolejnych etapów jej przebiegu […] jest tak istotna. Nie pominięto też wątku niemieckich sąsiadów, którzy ratowali zagrożonych Polaków i ich rodziny […] Całość, zamknięta w ośmiu rozdziałach stanowi kompletny, przemyślany wykład w którym przedstawiono zbrodnię pomorską 1939 r. we wszystkich jej istotnych aspektach, zarówno w odniesieniu do struktury i przebiegu zjawiska, jak i genezy tych wydarzeń w wymiarze z górą dwuwiekowego kształtowania się antypolskich stereotypów i wpływu tego na niemiecką politykę wobec Polaków i Polski oraz na stosunki polsko-niemieckie w sensie politycznym i współistnienie sąsiedzkiego”.

Książkę można nabyć w księgarni w siedzibie Delegatury IPN w Bydgoszczy oraz w sklepie internetowym Wydawnictwa IPN.