Instytut Pamięci Narodowej - Bydgoszcz

29 maja 2026 r. w Bydgoszczy odbyły się uroczystości upamiętniające 80. rocznicę śmierci Jerzego Gadzinowskiego „Szarego” oraz jego sześciu podkomendnych – żołnierzy Armii Krajowej i uczestników powojennego podziemia niepodległościowego.

W wydarzeniu uczestniczyli Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Gdańsku dr Marek Szymaniak, Naczelnik Delegatury Instytutu Pamięci Narodowej w Bydgoszczy Edyta Cisewska, przedstawiciele władz państwowych i samorządowych, służb mundurowych, organizacji kombatanckich i patriotycznych, młodzież szkolna oraz członkowie rodziny Jerzego Gadzinowskiego.

Pierwsza część obchodów odbyła się przed budynkiem dawnego kina „Pomorzanin” przy ul. Gdańskiej 10. Podczas uroczystości odsłonięto i poświęcono tablicę upamiętniającą żołnierzy Armii Krajowej oraz uczestników powojennego podziemia niepodległościowego, którzy w tym miejscu byli sądzeni przez komunistyczne sądy wojskowe w pokazowych procesach politycznych. To właśnie tutaj zapadały wyroki śmierci oraz długoletniego więzienia wobec polskich patriotów walczących o niepodległość Ojczyzny.

W swoim wystąpieniu Dyrektor Oddziału IPN w Gdańsku dr Marek Szymaniak podkreślił znaczenie pamięci o bohaterach powojennego podziemia niepodległościowego:

„Spotkaliśmy się dziś, aby oddać hołd bohaterom walki o niepodległość Polski. Pamiętamy o tych, którzy byli prześladowani, oczerniani i skazywani za swoją wierność Ojczyźnie. Osiemdziesiąt lat po ich śmierci pokazujemy, że pamięć o nich nie zginęła. Nadal pozostają symbolem odwagi, honoru i bezinteresownej służby Polsce.”

Głos zabrał również Przewodniczący Prezesa Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Okręg Bydgoszcz Józef Żernicki. Po wystąpieniach nastąpiło uroczyste odsłonięcie tablicy, jej poświęcenie oraz złożenie kwiatów przez uczestników uroczystości.

Druga część obchodów odbyła się przed Krzyżem Pamięci przy Areszcie Śledczym w Bydgoszczy przy ul. Wały Jagiellońskie 4. Uroczystość została zorganizowana w 80. rocznicę egzekucji Jerzego Gadzinowskiego „Szarego” i sześciu jego podkomendnych. W tym miejscu oddano również hołd wszystkim żołnierzom poakowskiego podziemia niepodległościowego zamordowanym na mocy wyroków komunistycznych sądów wojskowych.

Podczas uroczystości dr Marek Szymaniak powiedział:

„Spotykamy się dziś w miejscu szczególnym, naznaczonym tragiczną historią Jerzego Gadzinowskiego i jego żołnierzy. Osiemdziesiąt lat po tamtych wydarzeniach oddajemy hołd człowiekowi, który całe swoje życie poświęcił walce o wolną i niepodległą Polskę. Nasza obecność jest świadectwem pamięci, która nie przemija i przypomina kolejnym pokoleniom o cenie wolności. To właśnie pamięć sprawia, że nasi bohaterowie pozostają wśród nas.”

Podobnie jak podczas pierwszej części obchodów, głos zabrał również Józef Żernicki, przypominając o znaczeniu pielęgnowania pamięci o żołnierzach podziemia niepodległościowego oraz konieczności przekazywania wiedzy o ich losach kolejnym pokoleniom.

Uczestnicy uroczystości złożyli kwiaty i zapalili znicze pod Krzyżem Pamięci, oddając hołd Jerzemu Gadzinowskiemu „Szaremu”, jego podkomendnym oraz wszystkim ofiarom komunistycznych represji.

Obchody były wyrazem szacunku dla bohaterów, którzy po zakończeniu II wojny światowej pozostali wierni ideałom wolnej i niepodległej Polski. Osiemdziesiąt lat po ich śmierci pamięć o ich walce i poświęceniu pozostaje ważnym elementem polskiej tożsamości historycznej oraz świadectwem przywiązania do wartości wolności, niepodległości i suwerenności państwa.