Instytut Pamięci Narodowej w Bydgoszczy

Jacek Kaczmarski zmarł ponad dwie dekady temu, a w społecznej świadomości funkcjonuje przede wszystkim jako bard antykomunistycznej opozycji. Mimo to, po jego twórczość nadal sięgają studenci i licealiści – pokolenie urodzone już po śmierci poety. To właśnie oni przeważali wśród nagrodzonych przez jury wykonawców.

Sam Kaczmarski nie czuł się „bardem Solidarności”. Pisał o tym co widział, a widział przemoc, tyranię, niesprawiedliwość i systemowe kłamstwo. Jego utwory naturalnie wpisywały się w nurt opozycji, a historyczne i kulturowe analogie dodawały im ponadczasowości. W efekcie jednak nie stał się mniej opozycyjnym nawet i po transformacji ustrojowej. Jeszcze w 1990 roku Radio Wolna Europa ocenzurowało jego program „Wojna postu z karnawałem”, krytykujący pookrągłostołową rzeczywistość. „Artyści nie są od tego, żeby wtrącać się do procesów demokratycznych w kraju” – usłyszał wówczas od dyrekcji.

Ze względu na tę ponadczasowość, utwory Kaczmarskiego pozostają atrakcyjne dla kolejnych pokoleń. Jednego z uczestników zapoznał z nimi nauczyciel historii, innego – polonistka. Jeszcze inny wspominał, jak mając trzy lata słuchał „Sarmatii” w samochodzie rodziców. Każde pokolenie odnajduje w tych piosenkach nie tylko przesłanie, ale także kunszt w posługiwaniu się słowem.

Konkurs festiwalowy odbywał się w dwóch kategoriach: „Piosenki Jacka Kaczmarskiego” i „Pojedynek z Mistrzem”. W drugiej z nich należało wykonać jeden utwór Kaczmarskiego i jeden własny, inspirowany jego twórczością. Nie przyznano w niej w tym roku pierwszego miejsca. Drugie zajął Radosław Fegner, z piosenką do obrazu Francisca Goyi „Pielgrzymka do źródła św. Izydora”. Trzecie miejsce ex aequo przyznano grupom Elore oraz Kraina Oz.

W pierwszej kategorii zwyciężył Mieszko Zwierzycki, z utworami „Zakopywanie głowy” oraz „Ofiara”. Drugą lokatę przyznano Szymonowi Rosalowi, trzecią – Agnieszce Kartaszewicz. Trzy wyróżnienia przyznano Agacie Zakrzewskiej, Mikołajowi Siwikowi oraz Dominice Sztonek.

Zakończenie festiwalu uświetnił występ tria w składzie: Mirosław Czyżykiewicz, Jacek Bończyk oraz Hadrian Filip Tabęcki. Muzycy brawurowo i w poruszający sposób wykonali program „Raj”, z którym po raz pierwszy wystąpili na tym samym festiwalu już 19 lat temu. 

„Raj” to drugi z programów legendarnego tria Kaczmarski, Gintrowski, Łapiński. Płyta wydana była oficjalnie w 1980 r., a zawarte na niej utwory stawiają pytania o los, teraźniejszość i przyszłość społeczeństwa – poruszając się w trzech warstwach znaczeniowych: religijnej, politycznej i w warstwie stosunków międzyludzkich. Jak mówił o tym sam Kaczmarski:

Myśl przewodnia programu to mechanizm przechodzenia kategorii dobra i zła uznawanych przez jednostkę w obszar działań społecznych, ogólnoludzkich. Moralny wymiar buntu, wiara jako obrona przed racjonalną rezygnacją, wybór wobec groźby zagłady. Pointa („Powrót”) wskazała na konieczność szukania odpowiedzi w samym sobie, na skrajnie indywidualną odpowiedzialność każdego z nas wobec ludzi i przeznaczenia. 

Organizatorami festiwalu są:
Otwarta Przestrzeń Światłownia
Inicjatywa Kulturalna Bard
Lokalna Inicjatywa Kulturalna

Sponsorami wydarzenia byli:
Biuro Wydarzeń Kulturalnych IPN
Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Samorząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego

Patronat nad festiwalem objęła Kancelaria Prezydenta RP.